Лекция · 5.2

Фон және ойын кейіпкерлері

Терезе дайын — бірақ ол бос сахна. Бүгін оны безендіреміз: артқы фон саламыз және басты кейіпкерді шығарамыз. Ол үшін экранның «мекенжай жүйесін» — координаттарды түсінуіміз керек: кейіпкерге «мына жерде тұр» деп қалай айтамыз? Сюрприз: экран координаттары математика сабағындағыдан өзгеше жұмыс істейді!

Экран координаттары
Анықтама
Экран координаттары: бастапқы нүкте (0; 0) — терезенің СОЛ ЖОҒАРҒЫ бұрышы. X оңға өседі, Y — ТӨМЕН өседі.

Математикада Y жоғары өседі, ал экранда — ТӨМЕН! Себебі мәтін де солай оқылады: жоғарыдан төмен, солдан оңға. 800×600 терезеде: сол жоғарғы бұрыш — (0; 0), оң жоғарғы — (800; 0), сол төменгі — (0; 600), оң төменгі — (800; 600).

📖
Аналогия: экран — кітап беті: оқуды сол жоғарғы бұрыштан бастайсың (0; 0), оңға жылжисың (X өседі), келесі жолға ТӨМЕН түсесің (Y өседі). Дәптердің тор көзіндегі координаттар — тек Y осі төңкерілген.
⚠️
Жиі қате: кейіпкерді «жоғары көтеру» үшін Y-ті ҮЛКЕЙТУ. Керісінше! Жоғары = Y азаяды (y -= 5), төмен = Y өседі (y += 5). Мұны шатастырсаң, кейіпкерің «керісінше» секіреді.
Фигуралар салу

Суретсіз-ақ ойын жасауға болады — фигуралармен: кейіпкер — тіктөртбұрыш, доп — шеңбер. Көп атақты ойын дәл осылай басталған (Pong!).

# Тіктөртбұрыш: (x, y, ені, биіктігі)
pygame.draw.rect(screen, (255, 0, 0), (100, 200, 50, 80))

# Шеңбер: орталығы (x, y), радиусы
pygame.draw.circle(screen, (0, 0, 255), (400, 300), 25)

# Сызық: басы, соңы, қалыңдығы
pygame.draw.line(screen, (0, 255, 0), (0, 550), (800, 550), 3)
Анықтама
draw.rect аргументтері: (қайда, түс, (x, y, ені, биіктігі)) — x, y — фигураның СОЛ ЖОҒАРҒЫ бұрышы. draw.circle: (қайда, түс, (x, y), радиус) — x, y — ОРТАЛЫҒЫ.
Сурет және спрайт
Анықтама
Спрайт — ойын кейіпкерінің немесе затының 2D суреті. pygame.image.load("файл.png") — суретті файлдан жүктейді. 
fon = pygame.image.load("fon.png")
hero = pygame.image.load("hero.png")

Маңызды: сурет файлы программамен БІР қалтада жатуы керек (немесе толық жолын көрсету қажет), әйтпесе FileNotFoundError шығады. PNG форматы ыңғайлы — мөлдір фонды қолдайды: кейіпкердің айналасы «ақ қорап» болып тұрмайды.

Суреттерді жүктеу ойын циклінен БҰРЫН бір-ақ рет жасалады: әр кадрда қайта жүктеу — ойынды миллион есе баяулататын қате.

blit және салу реті
Анықтама
blit — суретті экранға «мөрлеу»: screen.blit(hero, (100, 200)) — hero суретінің сол жоғарғы бұрышы (100; 200) нүктесіне қойылады. 
while running:
    ...
    screen.blit(fon, (0, 0))        # 1-қабат: фон
    screen.blit(hero, (x, y))       # 2-қабат: кейіпкер
    pygame.display.update()

Салу реті = қабаттар реті: соңғы blit ҮСТІНДЕ жатады. Алдымен фон (бүкіл экранды жабады), үстіне кейіпкерлер, ең үстіне — ұпай жазуы. Ретті шатастырсаң — фон кейіпкерді «жұтып қояды».

🎨
Аналогия: blit — аппликация жасау: алдымен көк қағаз (аспан-фон), үстіне үй, үйдің үстіне терезе желімдейсің. Кім бұрын желімденсе — сол астында.
🎯 ҰБТ байланысы
Графика тақырыбының ҰБТ-мен байланысы:
1
Растрлық графика: пиксель, ажыратымдылық, PNG/JPG форматтары.
2
Экран координат жүйесі: (0;0) — сол жоғарғы бұрыш, Y төмен өседі.
3
Кескін көлемін есептеу: пиксель саны × түс тереңдігі.
Сабақ қорытындысы
  • Координаттар: (0; 0) — сол жоғарғы бұрыш; X оңға, Y ТӨМЕН өседі.
  • Фигуралар: draw.rect (x, y — сол жоғарғы бұрыш), draw.circle (x, y — орталық).
  • Спрайт — кейіпкер суреті: image.load циклден БҰРЫН, бір рет.
  • blit — суретті мөрлеу; салу реті = қабаттар: фон → кейіпкер → интерфейс.
  • PNG — мөлдір фонды қолдайды; файл программамен бір қалтада болсын.