Тізімдерге практикалық есептер

Тізімге қатысты кез келген программа үш бөліктен тұрады:

# Стандартты енгізу қаңқасы
n = int(input())
a = []
for i in range(n):
    a.append(int(input()))

Бұл қаңқаны жаттап ал — ол әр есептің басында қайталанады. Өзгеретіні — тек ортаңғы «өңдеу» бөлігі.

Есеп мәтініндегі СҰРАҚ алгоритмді өзі айтып тұрады:

Есеп: «Апта бойы сатылған нан саны берілген. Жалпы сатылымды, ең табысты күнді және сатылым 20-дан асқан күндер санын тап».

s = [12, 25, 8, 30, 17, 22, 9]

# 1. «Жалпы» → қосынды
print(sum(s))          # 123

# 2. «Ең табысты» → максимум
print(max(s))          # 30

# 3. «20-дан асқандар нешеу» → шартпен санау
k = 0
for x in s:
    if x > 20:
        k += 1
print(k)               # 3 (25, 30, 22)

Бір тізім — үш сұрақ — үш алгоритм. Әр сұрақты бөлек шешеміз: есептің «үлкендігінен» қорықпа, оны ұсақ бөліктерге бөл.

Есеп: «Температуралар тізімінен ТЕК ОҢ температуралардың орташасын тап». Мұнда бір алгоритм жеткіліксіз — ЕКЕУІ тіркеседі:

t = [-2, 5, 11, -8, 3]

# 1-қадам: сүзгілеу — оң температуралар
on = []
for x in t:
    if x > 0:
        on.append(x)   # [5, 11, 3]

# 2-қадам: орташа
print(sum(on) / len(on))   # 6.33...

Есеп: «Кезекте N оқушы тұр, әрқайсысына сатушы белгілі минут жұмсайды. Қожа кезекте P-ші болса, ол өз кезегін қанша минут күтеді?» Мұнда бүкіл тізімнің емес, тек БІР БӨЛІГІНІҢ қосындысы керек — Қожаның алдында тұрғандардікі ғана:

t = [7, 5, 6, 3, 7, 8, 4, 2, 6, 9]   # әр оқушыға жұмсалатын уақыт
p = 7                                 # Қожа 7-ші кезекте

kutu = 0
for i in range(p - 1):   # тек алдындағы 0..5 индекстер
    kutu += t[i]
print(kutu)   # 33 — Қожа 33 минут күтеді

Айырмашылығы: жинақтауыш циклі бұл жолы range(n) емес, range(p - 1) — тек КЕРЕКТІ бөлікті аралайды. Есепті мұқият оқу керек: «Қожаға дейінгілер» дегенді «бүкіл тізім» деп шатастырса, жауап қате шығады.