Тізімдерге практикалық есептер

Бөлімнің қорытынды сабағы: тізім, әдістер және өңдеу алгоритмдерін бір есептің ішінде біріктіреміз. Есеп шешудің жалпы қаңқасы — енгізу → өңдеу → шығару.

Анықтама
Тізімді енгізу қаңқасы: санын оқы → бос тізім аш → циклмен толтыр: n = int(input()); a = []; for i in range(n): a.append(int(input())). 
# Есеп: бағалардың орташасын және үздіктер санын табу
n = int(input())
bagalar = []
for i in range(n):
    bagalar.append(int(input()))

ortasha = sum(bagalar) / len(bagalar)
uzdikter = bagalar.count(5)

print(ortasha)
print(uzdikter)
Анықтама
Есеп шешу тізбегі: 1) есепті түсін (не беріледі? не сұралады?); 2) алгоритм таңда (қосынды? санақ? максимум? сүзгі?); 3) кодта; 4) мысалмен тексер.
Сұрақ белгісіАлгоритмҚұрал
«Қосындысы/орташасы қанша?»Жинақтауышsum(), sum/len
«...нешеу?»Шартпен санауcount(), if + k += 1
«Ең үлкені/кішісі?»Экстремум іздеуmax(), min()
«Бар ма? Қайда?»Іздеуin, index()
«Шартқа сайларын бөліп ал»Сүзгілеуif + append
«Реттеп шығар»Сұрыптауsort()
Деңгей: Орта

Дүкен есебі

Берілді: Апталық сатылымдар: s = [12, 25, 8, 30, 17, 22, 9].
Табу керек: Жалпы сатылым, ең табысты күн және 20-дан асқан күндер саны.
Шешуі:
Жалпы: sum(s) = 123. Ең табысты: max(s) = 30. 20-дан асқандар: 25, 30, 22 → шартпен санағанда 3.
Жауабы: 123 дана; 30 (4-күн); 3 күн.
Деңгей: Қиын

Екі шартты есеп

Берілді: Температуралар тізімі: t = [-2, 5, 11, -8, 3].
Табу керек: Тек оң температуралардың орташасы.
Шешуі:
Алдымен сүзгі: on = [5, 11, 3]. Сосын орташа: sum(on)/len(on) = 19/3 ≈ 6.33. Екі алгоритм тіркесіп қолданылды: сүзгілеу + орташа.
Жауабы: ≈ 6.33. Күрделі есеп = қарапайым алгоритмдердің тіркесі.