Деректерді іздеу, сұрыптау және сүзгілеу
Деректер базасының нағыз күші — сұрақтарға жылдам жауап беруінде: «2011 жылғылар кімдер?», «Ең жас оқушы кім?», «9А-да нешеу?». Ол үшін үш негізгі операция қолданылады: іздеу, сұрыптау, сүзгілеу.
Анықтама
Іздеу — берілген шартқа сәйкес нақты жазбаны табу. Кестеде: Ctrl+F (жылдам іздеу) немесе іздеу функциялары (VLOOKUP/ВПР).
Анықтама
Сұрыптау — жазбаларды бір немесе бірнеше өріс мәні бойынша ретпен орналастыру: өсу (А→Я, 1→9) немесе кему (Я→А, 9→1) ретімен. Барлық жазбалар сақталады — тек орны өзгереді.
Анықтама
Сүзгілеу (фильтрация) — шартқа сәйкес жазбаларды ғана КӨРСЕТУ, қалғанын уақытша жасыру. Деректер өшірілмейді — сүзгіні алып тастасаң, бәрі қайта көрінеді.
| Операция | Не істейді | Жазбалар саны өзгере ме? |
|---|
| Іздеу | Нақты жазбаны табады | Жоқ |
| Сұрыптау | Ретін өзгертеді | Жоқ — бәрі көрінеді |
| Сүзгілеу | Шартқа сай жазбаларды көрсетеді | Көрінетіні азаяды (уақытша) |
Сүзгі шарттары: тең/тең емес, үлкен/кіші, «...мен басталады», «...қамтиды», сан аралығы, күн аралығы. Бірнеше бағанға сүзгі қоюға болады — шарттар ЖӘНЕ (AND) логикасымен бірігеді: «Сынып = 9А» ЖӘНЕ «Жылы = 2011».
Анықтама
Көпдеңгейлі сұрыптау — алдымен бір өріс, тең болғанда екінші өріс бойынша реттеу: «Сынып бойынша, сынып ішінде — аты бойынша». Excel: Деректер → Сұрыптау → «Деңгей қосу».
Санауыш функциялар — сүзгісіз-ақ жауап алу: COUNTIF(диапазон; шарт) — шартқа сай жазба саны; SUMIF — шартқа сай мәндер қосындысы; AVERAGEIF — шартқа сай орташа.
Деңгей: Оңай Операцияны таңда
Берілді: 500 кітаптық базадан тек Абай шығармаларын көру керек.
Табу керек: Қай операция қолайлы?
Шешуі:
Барлық Абай кітаптарын БІРГЕ көру керек — бұл шарт бойынша көрсету, яғни сүзгілеу («Авторы = Абай»).
Жауабы: Сүзгілеу — «Авторы» өрісіне «Абай» шартын қою.
Деңгей: Орта COUNTIF есебі
Берілді: C бағаны (C2:C31) — оқушылардың сыныбы. 9А оқушыларының санын білу керек.
Табу керек: Формула қандай?
Шешуі:
Шарт бойынша санау — COUNTIF: диапазон C2:C31, шарт «9А».
Жауабы: =COUNTIF(C2:C31; "9А")
Деңгей: Қиын Аралас тапсырма
Берілді: Оқушылар базасы: Аты, Сынып, Жылы. Тапсырма: «9А сыныбының тізімін жасы бойынша (үлкеннен кішіге) шығару».
Табу керек: Қандай операциялар тізбегі керек?
Шешуі:
1) Сүзгі: «Сынып = 9А» — тек 9А көрінеді. 2) Сұрыптау: «Туған жылы» өсу ретімен (жылы кіші = жасы үлкен).
Жауабы: Алдымен сүзгілеу (9А), сосын туған жылы бойынша өсу ретімен сұрыптау.