Мектеп журналы, кітапхана каталогы, телефон контактілері, интернет-дүкен тауарлары — бәрі бір принциппен құрылған: реттелген деректер қоймасы. Информатикада мұны деректер базасы дейді.
Анықтама
Деректер базасы (ДБ) — белгілі бір ережелерге сай ұйымдастырылған, өзара байланысты деректердің реттелген жиынтығы. Мақсаты — деректерді сақтау, жылдам іздеу және өңдеу.
Анықтама
Жазба (запись) — кестелік ДБ-ның бір ЖОЛЫ: бір нысан туралы толық мәлімет (мысалы, бір оқушы туралы барлық дерек).
Анықтама
Өріс (поле) — кестелік ДБ-ның бір БАҒАНЫ: барлық нысанның бір қасиеті (мысалы, «Аты», «Туған жылы»). Әр өрістің типі болады: мәтіндік, сандық, күн/уақыт, логикалық.
Анықтама
Кілттік өріс (кілт) — әр жазбаны бірегей анықтайтын өріс: мәні қайталанбайды (оқушы ID, ЖСН, телефон нөмірі).
| ID (кілт) | Аты-жөні | Сынып | Туған жылы | Үздік пе |
|---|
| 1 | Аружан С. | 9А | 2011 | Иә |
| 2 | Дәулет Қ. | 9Б | 2010 | Жоқ |
| 3 | Мадина Т. | 9А | 2011 | Иә |
Бұл кестеде: 3 жазба (жол), 5 өріс (баған). «ID» — кілттік өріс; «Аты-жөні», «Сынып» — мәтіндік, «Туған жылы» — сандық, «Үздік пе» — логикалық өріс.
Анықтама
ДББЖ (деректер базасын басқару жүйесі) — ДБ құруға, толтыруға, өңдеуге және сұраныс жасауға арналған программа: MS Access, LibreOffice Base, MySQL. Қарапайым кестелік ДБ-ны Excel/Google Sheets-те де жүргізуге болады.
Деңгей: Оңай Жазба мен өрісті ажырат
Берілді: Кітапхана ДБ-сы: «Атауы, Авторы, Жылы, Бет саны» бағандары және 250 кітап туралы мәлімет.
Табу керек: Неше өріс, неше жазба?
Шешуі:
Бағандар (қасиеттер) — өрістер: 4. Жолдар (нысандар) — жазбалар: 250.
Жауабы: 4 өріс, 250 жазба.
Деңгей: Орта Кілттік өрісті таңда
Берілді: Оқушылар ДБ-сының өрістері: «Аты-жөні», «Сынып», «Туған күні», «ЖСН».
Табу керек: Қайсысы кілттік өріске жарайды?
Шешуі:
Аты-жөні қайталануы мүмкін (екі Айдана болуы ғажап емес), сынып пен туған күн — тіпті жиі қайталанады. ЖСН — әр адамда бірегей, ешқашан қайталанбайды.
Жауабы: ЖСН — мәні бірегей болғандықтан кілттік өріске жарайды.