Программалық қамтамасыз етуді таңдау
Компьютердің «темірі» (hardware) программасыз — жай қорап. Компьютерді тірілтетін — программалық қамтамасыз ету. Оны дұрыс таңдау конфигурация таңдаудан кем емес маңызды.
Анықтама
Программалық қамтамасыз ету (ПҚ) — компьютерде орындалатын программалардың толық жиынтығы. Үш үлкен топқа бөлінеді: жүйелік, қолданбалы және аспаптық (программалау жүйелері).
Анықтама
Жүйелік ПҚ — компьютердің өзін басқаратын программалар: операциялық жүйелер (Windows, macOS, Linux), драйверлер, утилиталар, антивирустар.
Анықтама
Қолданбалы ПҚ — пайдаланушының нақты міндеттерін шешетін программалар: мәтіндік редакторлар, браузерлер, ойындар, графикалық редакторлар.
Анықтама
Аспаптық ПҚ — жаңа программалар жасауға арналған құралдар: программалау тілдері, компиляторлар, орталар (Python IDLE, VS Code).
| Лицензия түрі | Мәні | Мысал |
|---|
| Коммерциялық (Proprietary) | Ақылы, коды жабық | Windows, MS Office, Photoshop |
| Еркін/ашық (Open Source) | Тегін, коды ашық, өзгертуге болады | Linux, LibreOffice, GIMP, Python |
| Shareware | Сынақ мерзімі тегін, кейін ақылы | WinRAR, көп ойындардың демо-нұсқалары |
| Freeware | Тегін, бірақ коды жабық | Google Chrome, Telegram |
ПҚ таңдау критерийлері: міндетке сәйкестік (қажет функциялары бар ма), жүйелік талаптар (компьютерің тарта ма), лицензия мен баға (тегін баламасы бар ма), қауіпсіздік (ресми дереккөзден бе), үйлесімділік және қолдау.
Анықтама
Жүйелік талаптар — программаның дұрыс жұмыс істеуі үшін қажетті минималды (және ұсынылатын) аппараттық-программалық шарттар: ОЖ нұсқасы, процессор, RAM, диск орны, бейнекарта.
Деңгей: Оңай Тегін балама
Берілді: Оқушыға реферат жазу керек, бірақ MS Office лицензиясы жоқ.
Табу керек: Заңды тегін шешім бар ма?
Шешуі:
Еркін ПҚ баламалары: LibreOffice, OpenOffice (офлайн) немесе Google Docs (онлайн, тегін). «Жарылған» нұсқа орнату — заңсыз және вирус қаупі.
Жауабы: LibreOffice немесе Google Docs — заңды әрі тегін.
Деңгей: Орта Жүйелік талаптарды тексеру
Берілді: Ойынның минималды талаптары: 4 ядро, 8 ГБ RAM, бейнекарта 4 ГБ. Компьютер: 2 ядро, 8 ГБ RAM, кірістірілген графика.
Табу керек: Ойын жүре ме?
Шешуі:
RAM сай (8=8) ✅, бірақ ядро жетіспейді (2<4) ❌ және бейнекарта талапқа сай емес ❌. Минималды талаптың БІРЕУІ орындалмаса да, программа дұрыс жұмыс істемейді.
Жауабы: Жүрмейді — процессор мен бейнекарта минималды талапқа жетпейді.