Программаны тестілеу

Дәрігер жаңа дәрі шығарғанда, оны БІР адамға ғана емес, МЫҢДАҒАН адамға сынайды. Программа да солай: БІР рет іске қосып, «жұмыс істеді» деп мәлімдеу ЖЕТКІЛІКСІЗ.

Тестілеудің үш кезеңі бар — ӘРБІРІН МІНДЕТТІ ТҮРДЕ өткізу керек: 1) Қалыпты жағдай — программаның ӘДЕТТЕГІ, «күнделікті» жұмыс жағдайын тексереді. 2) Экстремалды жағдай — айнымалының ШЕКТІ мәндерін тексереді: ЕҢ КІШІ мүмкін мән, ЕҢ ҮЛКЕН мүмкін мән. 3) Ерекше жағдай — рұқсат етілген АРАЛЫҚТАН ТЫС мәндерді тексереді.

n = 6
f = 1
i = 1
while (i <= n):
    f = f * i
    print('i=', i, 'f=', f)
    i = i + 1

Қорытынды: программа шекарада (i=n) ДЕ, шекарадан тыс (i=7) та ДҰРЫС тоқтайды — тест ӨТТІ.

Ал енді МАҢЫЗДЫ мысалды толық қарайық:

n = 6
f = 1
i = 1
while (i == n):
    f = f * i
    i = i + 1
print('f=', f)

Мұқият қара: while ШАРТЫНДА «==» (ТЕҢ) тұр, «<=» (КІШІ НЕМЕСЕ ТЕҢ) емес! i БАСТАПҚЫ мәні — 1, n — 6. Бірінші тексеруде: 1==6 → ЖАЛҒАН. Демек, ЦИКЛ ДЕНЕСІ БІРДЕ ДЕ ОРЫНДАЛМАЙДЫ! Программа ЕШҚАНДАЙ қате хабарламасын шығармайды, БІРАҚ f МӘНІ 1 БОЛЫП ҚАЛАДЫ (720 болу керек еді)!

Циклдік алгоритмдерде ЖИІ кездесетін, БІРАҚ интерпретатор көрмейтін қателер: цикл параметрінің бастапқы мәнін дұрыс көрсетпеу; циклдің аяқталу шартын дұрыс жазбау (== орнына <=); циклдің қайталану санын дұрыс есептемеу; шексіз цикл.

Есіңе түсірейік — Python-дағы негізгі терістеу (exception) түрлері: NameError, ValueError, TypeError, ZeroDivisionError. Бұлар — Python АНЫҚТАЙДЫ ЖӘНЕ ХАБАРЛАЙДЫ. Ал ЛОГИКАЛЫҚ қате — Python ешқашан ХАБАРЛАМАЙДЫ, тек СЕНІҢ ТЕСТІЛЕУІҢ табады.

Толық тест жоспарын қалай құрамыз? Мысал: a, b екі бүтін сан, a<b болса — өсу ретімен, әйтпесе кему ретімен шығару.

a = int(input())
b = int(input())
if a < b:
    for i in range(a, b+1):
        print(i)
else:
    for i in range(a, b-1, -1):
        print(i)

Есепте ҮШ жағдай бар: a<b, a>b, ЖӘНЕ ЕСКЕРІЛУІ КЕРЕК ТӨРТІНШІ — a=b (шекті жағдай!). Егер a=b болса, кодтың if a<b тармағы ЖАЛҒАН болады, демек else тармағы іске қосылады — БҰНЫ ТЕСТІЛЕУДЕ ТЕКСЕРУ керек: тек БІР ғана сан шығуы керек пе, тексерейік.

Тест жоспары: (1) a<b — қалыпты; (2) a>b — қалыпты (қарама-қарсы бағыт); (3) a=b — ЭКСТРЕМАЛДЫ (шекті жағдай, назардан тыс қалуы оңай!). Мысалы, a=b=7 болса → тек «7» шығады.

Тест жоспарын құрғанда есептің БАРЛЫҚ «тармақтарын» (if/else, шектерін) қарап шық — КОДТЫҢ ӘРБІР ЖОЛЫ КЕМ ДЕГЕНДЕ БІР РЕТ ІСКЕ ҚОСЫЛАТЫНДАЙ тест таңда.