Компьютерді пайдаланудың кері аспектілері
«Компьютерден алыс отыр, көзің бұзылады!» — бұл сөзді талай естіген шығарсың. Ересектердің қорқынышы ма, әлде ғылыми негізі бар ма? Бұл сабақта дәл соны анықтаймыз — эмоциясыз, нақты сандармен.
Бөлмеңе қарашы: теледидар, роутер, телефон, ноутбук... Бәрі тыныш тұрғандай. Бірақ олардың айналасында көзге көрінбейтін нәрсе бар. Кез келген электр құрылғысы жұмыс істегенде айналасына ерекше «толқындар» таратады.
Электромагниттік сәуле шығару — түрлі сәуле шығаратын объектілерден тарайтын электромагниттік толқындардың энергиясы.
Ереже қарапайым: электр энергиясын өндіретін немесе тұтынатын КЕЗ КЕЛГЕН құрылғы электромагниттік сәуле шығарады. Ағзаға әсер ету механизмі: электр құрылғылары айналасындағы молекулаларды, электрондарды, иондарды қозғалысқа келтіреді. Адамның жасушалары да молекулалардан тұрады — күшті өріс жасуша молекулаларын тербелте бастайды.
Ғалымдар шекті мөлшерді анықтаған: адам үшін рұқсат етілген сәулелену дозасы — 0,2 мкТл (микротесла).
| Құрылғы | Сәуле шығаруы (мкТл) | Қалыптан тыс (есе) |
|---|---|---|
| Компьютер | 1–100 | 5–500 |
| Ұялы телефон | 40 | 200 |
| Тоңазытқыш | 1 | 5 |
| Электр шәйнек | 10 | 50 |
| Микротолқынды пеш | 8–100 | 40–500 |
| Фен | 15–17 | 75–85 |
| Трамвай мен троллейбус | 150 | 750 |
| Метро | 300 | 1500 |
Компьютердің сәулеленуі норманы 5–500 есе арттырады. Күнде қолыңда ұстайтын телефон — 200 есе. Ал ең жоғарғысы — метро (1500 есе)! Сәуле көзге көрінбейді, сондықтан адамдар оның әсеріне сене бермейді. Өсіп келе жатқан бала ағзасына тиетін зиян ересекке қарағанда 10 есе артық.
Зиян төрт бағытта: (1) омыртқа мен қан айналымы — қисайып отыру омыртқа пішінін өзгертеді, дискілер деформацияланады (Шморль жарығы), варикоз дамиды; (2) көз — «құрғақ көз» синдромы, алыстан нашар көру; (3) электромагниттік сәуле — жүйке мен жүрек аурулары, ми биотоктарының бұзылуы; (4) психика — Интернетке тәуелділік, шаршау, депрессия, ұйқысыздық.
Қорқынышты сандарды көрдік. Енді жақсы жаңалық: зиянды қарапайым ережелермен азайтуға болады.
| Талап | Мәні |
|---|---|
| Монитор қашықтығы | 60–70 см, экран жиегі көз деңгейінен төмен |
| Колонкалар мен принтер | 50 см |
| Роутер, модем | 35 см |
| Кондиционер, проектор | 1,5 м |
| Бірнеше компьютер арасы | 1 м |
| Үзіліс (оқушы) | 20 мин жұмыс / 15 мин демалыс |
Қосымша кеңестер: ноутбукты тізеге қойма (күшті радиация); компьютер сатып аларда «S» белгісіне назар аудар; экранға түсетін жарық шағылысуын жой; пластик терезеден гөрі ағаш терезе қолайлырақ.
- Кез келген электр құрылғысы электромагниттік сәуле шығарады.
- Норма — 0,2 мкТл; компьютер оны жүздеген есе арттырады.
- Зиян төрт бағытта: омыртқа, көз, ағза жүйелері, психика.
- Қорғану: дұрыс қашықтық (60–70 см), орналастыру, уақыт режимі, тазалық.