Модель Модель — нақты объектінің, құбылыстың немесе процестің қарапайым түрде берілуі, зерттеу мақсатында адам қолымен жасалған объект. "Модель" сөзі латын тілінен (modulus) "өлшем" дегенді білдіреді.
Модельдеу Модельдеу — объектілерді, процестерді және құбылыстарды зерттеу үшін модель құрастыру процесі. Ақпараттық модель — объектінің сипаттамасы, ақпаратты кодтайтын тілде берілген.
Компьютерде модельдеу кезеңдері
Компьютерде модельдеу негізінен мына кезеңдерге бөлінеді: мақсатты қою (есепті қою) → ақпараттық модель құру → компьютерлік модель құру → компьютерлік тәжірибе → нәтижелерді талдау.
⚠️ ҰБТ ескертуі (Баспалардағы айырмашылық):
Кезең саны баспалар арасында өзгеше беріледі.
• Атамұра: 5 кезеңге бөледі (соның ішінде "Талдау нәтижелері" бөлек кезең).
• Алматыкітап: 4 кезеңге бөледі (тестілеу мен талдауды "Компьютерлік тәжірибе" деген бір кезеңге біріктіреді).
Деңгей: Қиын
Практикалық есеп: Экологиялық модель
Берілді: Көлге тасталған қорғасынның бастапқы концентрациясы C₀ = 5 мг/л, қалыпты шектік концентрация Сшк = 0,03 мг/л, тәуліктік кему коэффициенті K = 1,12.
Табу керек: Концентрация шектік деңгейге қанша тәуліктен кейін жетеді?
Шешуі: Математикалық модель: Cₙ = C₀ / Kⁿ. Электрондық кестеде әр тәулікке формула Cᵢ = Cᵢ₋₁ / K толтыру маркері арқылы көшіріледі, Сшк-ге (0.03) жеткен жолды табу үшін нәтиже бағаны бақыланады.
Жауабы: 44 тәуліктен кейін ластану деңгейі қалыпты жағдайға жетеді (C₄₄ ≈ 0.03).