Тізімдер (list)

Анықтама
Тізім (list) — бір атаумен сақталатын, реттелген мәндер жиынтығы. Тізімнің әр мәні — элемент, оның реттік нөмірі — индекс. Индекстеу 0-ден басталады.
sandar = [10, 20, 30, 40, 50]
aralas = ['Aruzhan', 9, 'A', 4.5]
bos = []

Тізім тік жақшамен [] құрылады; элементтер үтірмен бөлінеді; бір тізімде әртүрлі типтегі мәндер сақтала алады.

Индекс01234
Элемент1020304050
Теріс индекс−5−4−3−2−1
Анықтама
Индекс бойынша қатынау: sandar[0] → 10 (бірінші), sandar[-1] → 50 (соңғы). len(тізім) — элементтер саны. Элементті өзгерту: sandar[2] = 99.
Анықтама
Кесінді (срез): sandar[1:4] — 1-индекстен 4-ке ДЕЙІН (4 кірмейді): [20, 30, 40]. sandar[:3] — басынан үшеу, sandar[2:] — 2-ден соңына дейін.
sandar = [10, 20, 30, 40, 50]
print(sandar[0])      # 10
print(sandar[-1])     # 50
print(len(sandar))   # 5
sandar[1] = 99
print(sandar)         # [10, 99, 30, 40, 50]
Анықтама
Тізімді аралау: for x in tizim: — әр элементті кезекпен алады; for i in range(len(tizim)): — индекстер бойынша жүреді (элементті өзгерту қажет болғанда).
Есеп: тізім элементтерін бір-бірлеп экранға шығару.
zhemister = ['алма', 'алмұрт', 'өрік']
for zh in zhemister:
    print(zh)
Жауабы: алма, алмұрт, өрік — әрқайсысы жаңа жолда.
Деңгей: Орта

Индекс есебі

Берілді: a = [3, 7, 11, 15, 19]
Табу керек: a[1] + a[-2] өрнегінің мәні.
Шешуі:
a[1] = 7 (индекс 0-ден басталады!), a[-2] = 15 (соңынан екінші). 7 + 15 = 22.
Жауабы: 22.
Деңгей: Қиын

Кесінді есебі

Берілді: a = [1, 2, 3, 4, 5, 6]
Табу керек: a[2:5] нәтижесі.
Шешуі:
2-индекстен бастап (3-ші элемент), 5-индекске ДЕЙІН (5 кірмейді): индекстер 2, 3, 4 → мәндер 3, 4, 5.
Жауабы: [3, 4, 5].