Анықтама Компьютерлік желі — хабарламалармен алмасу және желі ресурстарын бірлесіп пайдалану үшін байланыс арналары мен коммутация құралдары арқылы бір жүйеге қосылған компьютерлер жиынтығы.
Интернет — дүниежүзіндегі компьютерлер желілері мен серверлердің жиынтығы. Әр компьютердің өз бірегей 32-биттік IP-адресі бар.
Желінің негізгі компоненттері: сервер (деректерді сақтайды, клиентке ұсынады), клиент (деректерді өңдейді), жұмысшы стансысы, байланыс арналары, деректерді жіберу жабдықтары (желілік карта, модем, маршрутизатор т.б.).
Желі құру құрылғылары: коммутатор (свич), роутер, патч-корд, ADSL (интернетке қосылудың ең көп тараған технологиясы).
Байланыс түрі
Өткізу қабілеті, Мбит/с
Сенімділігі
Есулі қосақ
100-ге дейін
Төмен
Коаксиалды кабель
10-ға дейін
Жоғары
Телефон торабы
1–2
Төмен
Оптоталшық кабель
100–200
Өте сенімді
Үш байланыс жолы: бұралған жұп (мыс сым, электр импульсы), талшықты-оптикалық кабель (жарық импульсы, ең жылдамы), сымсыз желі (радиотолқын).
Анықтама Желінің (арнаның) өткізу қабілеті — уақыт бірлігінде байланыс арнасы арқылы жіберілетін ақпараттың ең үлкен жылдамдығы; 1 секундта тасымалданатын ақпарат көлеміне тең.
Негізгі формула
V — ақпарат көлемі, q — өткізу қабілеті, t — жіберу уақыты. Мәтін жіберілсе, көлемі алдымен I = K · i формуласымен (1.1-тақырып) есептеледі.
Бірлік
Қатынасы
1 байт/с
2³ бит/с = 8 бит/с
1 Кбит/с
2¹⁰ бит/с = 1024 бит/с
1 Мбит/с
2¹⁰ Кбит/с = 1024 Кбит/с
1 Гбит/с
2¹⁰ Мбит/с = 1024 Мбит/с
Интернет-трафик — белгілі уақыт кезеңінде компьютер желісі арқылы берілетін ақпарат көлемі; кіріс (алынатын) және шығыс (жіберілетін) болып бөлінеді.
Үстеме материал Бұлттық технология (Cloud computing) — есептеулер мен деректер интернеттегі шалғай серверлерде орындалып сақталады, нәтиже браузерге шығарылады.
Деңгей: Оңай
Өткізу қабілеті
Берілді: 10 секундта байланыс арнасынан 500 байт ақпарат берілді.
Табу керек: Арнаның өткізу қабілеті q — ?
Шешуі: q = V / t = 500 : 10 = 50 байт/с.
Жауабы: 50 байт/с.
Деңгей: Қиын
Сағаттық есеп
Берілді: Арнаның өткізу қабілеті q = 1 Мбит/с, уақыт t = 1 сағат.
Табу керек: Берілетін ақпарат көлемі V (Мбайт) — ?
Берілді: Көлемі 30 Кбайт файл 2 минутта желі арқылы тасымалданды.
Табу керек: Желінің өткізу қабілеті q (Кбит/с) — ?
Шешуі:
V = 30 Кбайт = 30 · 8 = 240 Кбит. t = 2 · 60 = 120 с.
q = V : t = 240 : 120 = 2 Кбит/с.
Жауабы: 2 Кбит/с.
⚠️ Арман-ПВ оқулығында бұл есептің шешімінде көлем мен уақыт бөлінудің орнына көбейтіліп, «28 800 Кбит/с» деген жауап шыққан — баспа қатесі. Жылдамдық = көлем : уақыт, әрқашан бөлеміз.