Программа Программа — компьютерге түсінікті машина тіліндегі алгоритм жазбасы, "Компьютер" атқарушысы орындайтын командалар жиынтығы. Программа жазу процесі программалау деп аталады.
Алгоритм түрлері
Алгоритмдер процесс түріне қарай 3 топқа бөлінеді:
Сызықтық — командалар бірінен соң бірі тізбектеле орындалады.
Тармақталған — орындалуы шартқа тәуелді.
Циклдік — әрекеттер белгілі бір шарт орындалғанша бірнеше рет қайталанады.
Түсініктеме және Литерал Түсініктеме (#) — кодты түсіндіруге арналған, # символынан жол соңына дейін әрекет етеді, программа орындалмайды.
Литерал — кодта тікелей жазылған мән (сан, жол), мысалы 15, 1.5, '7-synyp'.
Идентификатор ережелері Идентификатор — объектіге берілетін атау (айнымалы, функция).
Әріптерден, _ таңбасынан немесе цифрдан тұрады;
Цифрдан басталмауы керек;
Регистрге сезімтал (UserName ≠ username);
Тірек сөзбен (print, if) сәйкес келмеуі қажет.
Идентификатор мысалдары
Дұрыс
Дұрыс емес
a1
2a (цифрдан басталады)
my_name
"бос орын бар атау" (бос орын бар)
name_7
>a1b2_c3 (арнайы таңба қолданылған)
anna123
print (тірек сөз)
Меншіктеу операторлары
Оператор
Сипаттамасы
Мысал
=
Мәнді меншіктеу
c = 27
+=
Қосып, нәтижені меншіктеу (c = c + a)
c=25, a=23 → c += a → c=48
-=
Азайтып, нәтижені меншіктеу (c = c - a)
c=25, a=23 → c -= a → c=2
*=
Көбейтіп, нәтижені меншіктеу (c = c * a)
c=25, a=23 → c *= a → c=575
/=
Бөліп, нәтижені меншіктеу (c = c / a)
c=100, a=20 → c /= a → c=5
%=
Қалдықты меншіктеу (c = c % a)
c=5, a=2 → c %= a → c=1
**=
Дәрежеге шығарып меншіктеу (c = c ** a)
c=3, a=2 → c **= a → c=9
Деңгей: Қиын
Практикалық есеп: Кібісе жылды анықтау
Берілді:year — бүтін сан (жыл).
Табу керек: Жылдың кібісе немесе кәдімгі екенін анықтау.
Шешуі (Формальдау):
• Жыл 4-ке бөлінбесе — кәдімгі.
• 4-ке бөлінсе, бірақ 100-ге бөлінбесе — кібісе.
• 100-ге бөлінсе, тек 400-ге бөлінгенде ғана кібісе болады, әйтпесе кәдімгі.
year = int(input())
if year % 4 != 0:
print('kadimgi jyl')
elif year % 100 == 0:
if year % 400 == 0:
print('kibise jyl')
else:
print('kadimgi jyl')
else:
print('kibise jyl')
Жауабы:
year = 2000 → "kibise jyl"
year = 1999 → "kadimgi jyl"
year = 300 → "kadimgi jyl"