Желілердің жіктелуі

Анықтама
Компьютерлік желі — компьютерлер арасында ақпарат алмасу немесе ресурстарды (дискілер, файлдар, принтерлер) ортақ пайдалану мақсатында байланыс арналарымен біріктірілген жүйе.
Желілер бірнеше белгі бойынша жіктеледі: аумақтық таралуы, тиістілігі, ұйымдастыру типі, тасымалдау жылдамдығы, тарату ортасы және топология.

Аумақтық таралуы

ТүріАумағы
LAN (жергілікті)Бір бөлме, ғимарат немесе кәсіпорын
MAN / WAN (аймақтық)Қала, аудан немесе мемлекет ішінде
WAN / GAN (ауқымды)Дүниежүзі бойынша (мыс. Интернет)
⚠️ ЕНТ-ға назар аударыңыз: Аббревиатура баспаларда өзгеше беріледі.
Атамұра: MAN (аймақтық) / WAN (ауқымды).
Алматыкітап және Арман-ПВ: WAN (аймақтық) / GAN (ауқымды).
Кең таралған ҰБТ материалдарында Атамұра нұсқасы жиірек кездеседі, бірақ ҰТО глоссарийімен растау қажет.
Ауқымды (WAN/GAN) Аймақтық LAN
Тиістілігі
  • Ведомстволық желі — бір ұйымға тиісті (мыс. банкоматтар жүйесі).
  • Мемлекеттік желі — мемлекеттік органдарға тиісті (мыс. ҰҰК, кеден).
Ұйымдастыру типі
  • Біррангілік желі — компьютерлер тең дәрежеде байланысады.
  • Серверге негізделген — орталық сервер ресурстарды басқарады.

Тасымалдау жылдамдығы

Жылдамдық деңгейіШектеу
Төмен10 Мбит/с дейін
Орташа100 Мбит/с дейін
Жоғары1000 Мбит/с дейін
⚠️ Ескерту: Алматыкітапта 4 деңгей көрсетілген (<10 / <100 / <1000 / <10000 Мбит/с). Арман-ПВ-да 3 деңгей.
Тарату ортасы
Сымды: қосақталған кабель (1000 Мбит/с), коаксиалды (50-100 Мбит/с), оптикалық талшық (3 Гбит/с, сигнал жоғалмайды).

Сымсыз: Wi-Fi, WiMAX, Bluetooth, инфрақызыл, Li-Fi (радиобайланыс 100м / 11-54 Мбит/с).
Қосақталған 1000 Мбит/с Коаксиалды 100 Мбит/с Оптикалық 3 Гбит/с

Желі топологиясы

Шина Сақина Жұлдызша Иерархиялық
ТопологияСипаттамаКемшілігі
ШинаБарлық компьютер бір кабельге қосыладыКабель үзілсе, бәрі тоқтайды
СақинаТізбектеліп жабық шеңбер құрайдыБір компьютер істен шықса, желі тоқтайды
ЖұлдызшаОрталық концентраторға қосыладыЕң сенімді, бірақ орталық бұзылса бәрі өшеді
АғашЖұлдызшаға қосымша деңгей қосылғанҚателікті анықтау оңай, бірақ құру күрделі

Ұялы байланыс буындары (G — Generation)

1G 1980 (Дауыс) 2G 1991 (Цифрлық) 3G 2000 (Интернет) 4G 2010 (10 Мбит/с) 5G 2019 (100 Мбит/с)
1G (1980ж, дауыс), 2G (1991ж, цифрлық сигнал), 3G (2000ж, интернет), 4G (2010ж, жоғары жылдамдық, 10 Мбит/с), 5G (2019ж, 100 Мбит/с, бірнеше құрылғыны қосу).