Файл Файл (ағыл. file) — компьютердің сыртқы жадында сақталған ақпараттар жиынтығы. Файл атауы мен кеңейтілімі арқылы сипатталады, олар нүктемен бөлінеді.
Атау ережелері: Windows операциялық жүйесінде файл атауы 255 символдан аспауы керек. Файл атауында мына символдарды қолдануға болмайды: | / * ? \ < > ! :.
Файлдың кеңейтілімі (3-4 әріп) сақталатын деректің типін білдіреді. Кеңейтілімді көрсету міндетті емес — оны жасаушы программа өзі тағайындайды.
Файл типі
Кеңейтілімдер
Жүйелік файл
.drv, .sys, .cab, .msi, .bak, .lnk, .cpl
Программалық файл
.c, .pyw, .java, .cpp
Архивтелген файл
.7z, .rar, .arj, .pkg, .tar, .gz
Мәтіндік файл
.doc, .docx, .pdf, .txt, .odt
Презентация
.pps, .ppt, .pptx, .key, .odp
Кестелік файл
.xls, .ods, .xlsx
Графикалық файл
.gif, .png, .jpg, .tiff, .bmp
Видео файл
.avi, .mp4, .wmv, .mpg
Аудио файл
.mp3, .wav, .wma
Файлдық жүйе Файлдық жүйе — ақпарат тасымалдағыштағы файлдардың сақталуын, аталуын реттейтін операциялық жүйенің бөлігі. Екіге бөлінеді: бірдеңгейлі (барлық файл бір каталогта) және көпдеңгейлі/иерархиялық (файлдар "ағаш" құрылымда буманың ішінде орналасады).
Қасиеттері Файлдың негізгі қасиеттері:
Атауы мен кеңейтілімі
Күні/уақыты
Типі және өлшемі
Атрибуттары (жасырын, оқуға ғана)
Сектор Сектор — дискілік есте сақтау құрылғыларында ақпаратты сақтаудың ең аз адресті бірлігі. Файл дискіге жазылғанда нақты өлшемінен көп орын алады (қолданылмаған сектор кеңістігі есепке алынып дөңгелектенеді).
Табу керек: Қай форматтың файл өлшемі ең кіші, қайсысы ең үлкен?
Шешуі: .txt — ең кіші (тек таза мәтін, форматтау туралы қосымша деректер жоқ). .pdf — ең үлкен (құжат құрылымы, қаріп деректері қосымша сақталады).
Жауабы: .txt < .docx < .doc < .pdf
Бейнеформаттар: 3GP (мобильдік, сапасы төмен), MOV (Apple QuickTime), AVI (бейне+аудио синхронды), MP4 (заманауи, кодек қолданады).
Аудиоформаттар: WAV (сығылмаған, 1 минут ≈ 10 Мб), MP3 (сығылған, codec алгоритмі арқылы дыбыс сапасын адам естімейтін деңгейде жоғалтады).
Архивтеу
Ақпаратты сығу (data compression) — файлдағы деректерді кодтаудың ықшамдалған тәсілдерін қолдану арқылы файл өлшемін кішірейту процесі. Сығу нәтижесінде архив деп аталатын файл пайда болады.
Архиватор — файлдарды сығуға арналған программа (WinRAR, WinZip, 7-Zip, WinAce, IZArc, PowerArchiver).
Архивтен шығару — сығылған файлдарды бастапқы қалпына келтіру процесі.
Көлемді архив бірнеше томға бөлінуі мүмкін — мұндай архив көптомдық архив деп аталады, әр бөлігі том деп аталады.
SFX-архив (self-extracting) — архиватор орнатылмаған компьютерде де ашылатын дербес орындалатын файл түрі. Архивті құпиясөзбен қорғауға болады — паролі жоқ адам архивті аша алмайды.